راهنما
نويسندگان
 

توصيه‌هاي دکتر آزيتا صفارزاده متخصص زنان و زايمان به تازه‌مادران
مراقبت‌هاي پس از زايمان طي 3 مرحله انجام مي‌‌شود که مرحله اول در روزهاي اول تا سوم، مرحله دوم در روزهاي دهم تا پانزدهم و مرحله سوم در روزهاي چهل و دوم تا شصتم پس از زايمان است.
البته براي مادري که در بيمارستان زايمان مي‌کند، مراقبت پس از زايمان در بيمارستان را مي‌‌توان مراقبت مرحله اول پس از زايمان محسوب کرد اما بقيه مراقبت‌ها بايد از بدو ورود به خانه انجام شود تا دوران پس از زايمان بدون بروز هيچ مشکلي طي شود. در گفتگو با دکتر آزيتا صفارزاده، جراح و متخصص بيماري‌هاي زنان و زايمان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي تهران، درباره همين مراقبت‌ها به گفتگو نشسته‌ايم.

خانم دکتر! مراقبت‌‌هاي ضروري پس از زايمان شامل چه مراقبت‌‌هايي است؟

مراقبت‌هاي ضروري و اوليه براي مادر، شامل مراقبت‌‌هاي نوك پستان، رابطه زناشويي بعد از زايمان، تغذيه، يبوست، دردهاي پس از زايمان، ورزش براي برگشت عضلات به حالت اوليه و تنظيم خانواده است.

درباره تغذيه بعد از زايمان توضيح مختصري مي‌دهيد؟

بله؛ رژيم غذايي مادران شيرده بعد از زايمان در مقايسه با زمان بارداري بايد كالري و پروتئين بيشتري داشته باشد زيرا بايد پروتئين، كلسيم و ساير موادي كه مادر در اثر شيردهي از دست مي‌‌دهد، تامين شود. براي جلوگيري از كم‌ خوني و كمبود ويتامين‌ها نيز مصرف روزانه يك عدد قرص آهن و يك عدد قرص مولتي‌ويتامين تا 3ماه پس از زايمان براي مادر ضروري است. در عين حال بهتر است در زمان شيردهي از مصرف غذاهاي نفاخ و حساسيت‌‌زا مانند گوجه‌فرنگي، پياز، كلم، شكلات و ادويه‌ خودداري شود.

مشکلات گوارشي هم در اين دوران بروز مي‌کند؟

اغلب خانم‌‌ها در روزهاي اول بعد از زايمان دچار يبوست مي‌‌شوند که به محض شروع فعاليت بدني روزانه اين حالت از بين مي‌‌رود. نبايد فراموش کرد که رژيم غذايي مناسب و مصرف مواد غذايي داراي فيبر مانند سبزيجات و ميوه به رفع يبوست كمك مي‌كند.

يکي از مهم‌ترين مشکلات خانم‌ها در دوران بارداري، تورم اندام‌هاست. چرا گاهي اوقات اين تورم بعد از زايمان از بين نمي‌رود؟

خوني که به جفت مي‌رسد و و مسوول تغذيه جنين است، تقريبا 2 ليتر حجم دارد که موجب ادم يا تورم اندام‌ها در دوران بارداري مي‌شود. به طور کلي حدود 500 سي‌سي تا يک ليتر اين خون بسته به نوع زايمان (در زايمان با روش سزارين خون بيشتري دفع مي‌شود) از بدن مادر خارج مي‌شود اما نزديک به يک ليتر آن در بدن باقي مي‌ماند و طي 10 تا 15 روز بعد از زايمان از طريق خون‌ريزي و لکه بيني از بدن خارج مي‌شود و کم‌کم تورم نيز کاهش مي‌يابد و جاي هيچ‌گونه نگراني نيست. اما اگر اين تورم‌ها بيشتر از زمان گفته شده طول کشيد، ما هم زمان فشار خون مادر و ميزان پروتئين ادرار او را اندازه‌گيري مي‌کنيم تا مطمئن شويم تورم اندام‌ها و افزايش فشار خون و پروتئين دفع شده در ادرار نشانه‌اي از مسموميت‌ حاملگي‌ (پره‌اکلامپسي‌ و اکلامپسي‌) نباشد.

بروز اين مسموميت‌ها خطرناک است؟

در پره‌اکلامپسي‌ خفيف‌ معمولا افزايش‌ قابل‌ ملاحظه‌ فشار خون‌ هرچند در محدوده‌ طبيعي‌، پف‌ کردن‌ صورت‌، دست‌ها و پاها و وجود پروتئين‌ در ادرار را شاهديم اما پره‌اکلامپسي‌ شديد با افزايش‌ مداوم‌ فشار خون‌، تورم‌ و پف‌کردگي‌ مداوم‌، تاري‌ ديد، سردرد و درد شکم‌ بروز مي‌کند. از طرفي در کلامپسي علاوه بر بدتر شدن‌ علايم‌ گفته شده، تشنج‌ و اغما رخ مي‌دهد که بسيار خطرناک است. بنابراين به خانم‌ها توصيه مي‌شود تورم اندام‌ها را در دوران پس از زايمان جدي بگيرند و اگر تا دو هفته بعد زايمان از بين نرفت، حتما به پزشک معالج خود مراجعه کنند.
شير دادن به نوزاد چگونه بايد باشد؟ به هر حال، اين يکي از اولين دغدغه‌هاي پس از زايمان است.
تغذيه نوزاد با شير مادر بسيار با اهميت است زيرا شير مادر علاوه بر مزاياي زيادي كه دارد، احتياجات تغذيه‌اي نوزاد را در 4 تا 6 ماه اول زندگي برطرف مي‌‌كند. مادر شيرده بايد نوك پستان‌ها را كاملا تميز نگه دارد و بدون استفاده از مواد شيميايي و آرايشي و فقط با چند قطره از شير خود، هميشه آن را چرب و از زخم شدن آن جلوگيري کند. البته بايد تاکيد کنم که با وجود بروز درد بعد از زايمان هم نبايد شير دادن به نوزاد را قطع کرد يا کاهش داد زيرا بسياري از مادران به دليل بروز اين دردها به صورت کمکي از شير خشک استفاده مي‌کنند و ذايقه نوزاد را تغيير مي‌دهند و جالب اينکه اين سوال براي شان پيش مي‌آيد که چرا نوزادم ديگر شير من را نمي‌خورد!
شايد به دليل اينکه بعضي‌ها با شيردهي احساس درد مي‌كنند.
اين درد به علت انقباض رحم براي خروج لخته‌هاي خون باقيمانده است. گاهي در روزهاي اول پس از زايمان، دردهايي شبيه به درد قاعدگي وجود دارد كه به پس‌‌درد موسوم است. اين درد با شيردهي بيشتر مي‌‌شود كه علت آن وجود هورموني است كه در شيردهي ترشح شده و باعث انقباض رحم مي‌‌شود. اين دردها خيلي زود برطرف مي‌شود و مانعي براي شير ندادن به نوزاد نيست اما اگر شديد، مداوم و همراه با تب يا خو‌‌ن‌ريزي باشد، بايد فورا به پزشك مراجعه شود.

از مهم‌ترين مشکلات بارداري، افزايش وزن شديد طي اين دوران است. مادران جوان براي رهايي از اين اضافه وزن بايد چه اقداماتي انجام دهند؟

متاسفانه بسياري از خانم به ويژه خانم‌هاي ايراني در دوران بارداري به علت تغذيه نامناسب و عدم تحرک کافي دچار اضافه وزن غير طبيعي مي‌شوند و هنگام زايمان به‌عنوان نمونه از 20 کيلو اضافه وزن فقط 6 کيلوي آن را از دست مي‌دهند و يک اندام نامناسب و بدتر از آن يک شکم بزرگ و شل و آويزان برايشان باقي مي‌ماند. مهم‌ترين توصيه ما اين است که خانم‌ها بر اساس صلاحديد پزشک‌شان (زايمان طبيعي و سزارين با هم متفاوت است) بعد از زايمان و در تمام روز از شکم‌بند استفاده کنند و تنها زمان خواب، آن را از شکم باز کنند. البته شير دادن به نوزاد (عدم استفاده از شير خشک حتي به ندرت) نيز تا حد زيادي در کاهش وزن مادر موثر است.

بستن شکم‌بند تا چه زماني بايد ادامه پيدا کند؟

تا زماني که وزن‌شان فقط 3 کيلوگرم بيشتر از زمان قبل از بارداري‌شان باشد اما اگر در بستن شکم‌بند تنبلي کنند (به ويژه افرادي که سزارين شده‌اند) قطعا شکم شان بزرگ و شل و آويزان باقي خواهد ماند. در عين حال براي برگشت سريع‌‌تر ماهيچه‌‌هاي شكم و ساير قسمت‌‌ها به حالت اوليه، انجام حركات ويژه ورزشي با نظر پزشك ورزشي 6 تا 8 هفته بعد از زايمان طبيعي و 3 تا 4 ماه بعد از سزارين، توصيه مي‌شود.

و سوال آخر اينکه براي تنظيم خانواده بعد از زايمان چه بايد کرد؟

زمان شروع استفاده از روش جلوگيري از بارداري براي مادران شيرده و غيرشيرده، متفاوت است. مادراني كه فقط با شير خود، نوزادشان را تغذيه مي‌‌كنند، 40 روز پس از زايمان (چون تا 40 روز احتمال بارداري كمتر است) و مادراني كه اصلا شير خود را به نوزاد نمي‌‌دهند يا از شير كمكي استفاده مي‌‌كنند، 20 روز پس از زايمان مي‌توانند استفاده از روش پيشگيري را آغاز کنند.

علل و راه‌حل شقاق سينه

دکتر اعظم السادات موسوي/متخصص بيماري‌هاي زنان
شقاق يا ترك خوردن پوست نوک پستان‌ها معمولا در شيردهي اول رخ مي‌دهد و شايع‌ترين علت آن به طور عمده نازك بون پوست ‌سر پستان است.
اين مشکل در اثر مكيدن مكرر نوزاد به خصوص در روزهاي ابتدايي پس از زايمان كه مادر شير خوبي ندارد، ايجاد مي‌شود. بنابراين بهتر است مادر قبل از شيردهي، نوك پستان‌ را با شير خودش چرب و مرطوب نگه دارد تا از ترك خوردن آن جلوگيري شود اما اگر شقاق ايجاد شد، اين كار به تنهايي كافي نيست و مادر بايد از پمادهاي ترميم‌كننده پوست استفاده كند.
علت دوم ايجاد شقاق نوك پستان‌ها كه مدتي پس از تولد و شيرخوارگي ايجاد مي‌شود، وجود قارچ و به اصطلاح برفك در دهان نوزاد است كه باعث كانديديازيس پوست شده و در پوست شقاق ايجاد مي‌كند.
براي درمان اين نوع شقاق بهتر است از كِرِم‌هاي مرطوب‌كننده استفاده و قارچ‌ دهان نوزاد نيز درمان شود. استفاده از آب و صابون و مواد ضدعفوني‌كننده براي درمان و پيشگيري از شقاق پيشنهاد نمي‌شود اما به هنگام استحمام به‌كار بردن از ليف و صابون مشكلي ندارد.
مهم‌ترين راه پيشگيري از شقاق نوک پستان و زخم شدن آن، شيوه صحيح شيردادن به کودک است؛ زيرا اگر نوزاد فقط نوک پستان را در دهان بگيرد، اين مشکل به وجود خواهد آمد.
مادر بايد سعي کند تمام هاله قهوه‌اي رنگ پستان‌اش به طور صحيح در دهان نوزاد قرار بگيرد؛ به طوري که لب تحتاني نوزاد موقع شيردهي کاملا به بيرون برگشته باشد. بايد توجه داشت که کمي حساسيت و درد در اوايل شيردهي طبيعي است اما در صورتي که شيردهي با وضعيت مناسب صورت گيرد، درد و شقاق در نوک پستان ايجاد نخواهد شد.
منبع:www.salamat.com

درمان ترک سینه ها بعد از شیردهی

ترک خوردن سینه ها در دوران بارداری و شیردهی روی می دهد و این مساله می تواند باعث آزار بعضی از خانم ها شود،چه درمانی برای این عارضه وجود دارد؟
شیر دهی باعث زخم شدن نوک سینه می شود.اما ترک و خونریزی از عوارض جانبی شیر دهی نمی باشد.درد این قسمت می تواند نشانه ای هشدار دهنده راجع به سلامت مادر باشد.به طور اتفاقی ممکن است بدون احساس هیچ دردی،در این بخش خون مشاهده شود.ترشحات خونی سینه در اولین هفته شیردهی ممکن است به دلیل افزایش جریان خون در پستان رخ دهد.در این زمان بافت تولید کننده شیر رشد می کند.این وضعیت بدون خطر است و بعد از چند روز بدون هیچ درمانی بر طرف می شود.

عوامل بروز ناراحتی
مهم ترین دلیل خونریزی و ترک نوک سینه بدلیل وضعیت غلط نوزاد در حین شیردهی باشد که درد شدیدی را نیز به همراه دارد.عمل کردن به تکنیک صحیح شیردهی می تواند باعث از بین رفتن مشکل شود.بعضی مواقع تنها تصحیح کوچکی از این وضعیت می تواند دنیایی از تفاوت را خلق کند.اگر نوزاد دچار برفک دهانی است،باعث ترک نوک پستان و درد عمیق در هنگام شیردهی می شود.برفک نوعی عفونت قارچی دهان است که در نتیجه وجود کپک در بدن و پخش غیر قابل کنترل آن بروز می کند.خونریزی و ترک سینه می تواند بدلیل خشکی شدید پوست یا ابتلا به اگزما نیز عارض شود.این اگزما ممکن است در سطح سینه و نیپل به دلیل خشکی شدید هوا،ته مانده مواد شوینده در لباس،پماد یا لوسیون،صابون حمام یا شوینده های ضد باکتری، پودر،اسپری مو،دئودرانت(ضدبو)،ادکلن و عطر نیز ظاهر شود.روش غلط در پمپ کردن (دوشیدن)پستان نیز می تواند به نوک سینه آسیب برساند.مکش شدید در نتیجه پمپ کردن پستان باعث خونریزی زیرپوستی در بعضی زنان می شود.

روش درمان
1-
شیوه قرار گرفتن نوزاد در هنگام شیردهی را چک کنید.زیرا این مسئله مهم ترین عامل بروز مشکل است.نوزاد باید دقیقا مقابل نیپل قرار بگیرد (شکم به شکم مادر).لازم است که نیپل و هاله اطراف آن کاملا در دهان نوزاد قرار بگیرد.

2-
وضعیت نوزاد را در هر بار شیردهی عوض کنید.این کار باعث می شود که فشار لثه های نوزاد در هر بار شیردهی روی مناطق مختلف سینه و نه فقط یک نقطه وارد شود.

3- توالی شیردهی را بیشتر و زمان آن را کوتاه تر کنید.فراموش نکنید که هر چه قدر فاصله بین شیر دهی را بیشتر کنید،نوزاد گرسنه تر شده و با شدت بیشتری شیر می خورد.

4- بعد از هر بار شیردهی مقدار کمی از شیر را نوک سینه مالیده و اجازه دهید باقی بماند.شیر باعث ترمیم و التیام نوک سینه می شود.

5- صابون،الکل،لوسیون،عطر ادکلن در محل نیپل سینه نمالید.حمام آب به تنهایی برای پاک کردن پستان کافی است.

6-
از داروی مسکن استفاده کنید.اگر درد نیپل سینه شدید بود،می توانید مسکن های ضعیفی مثل استامینوفن یا ایبوبروفن(30 دقیقه قبل از شیردهی) استفاده کنید.

7-
در مورد ترک های عمیق و دردناک می توانید از روغن لانونین(مخصوص مادران شیرده) استفاده کنید.مقدار کمی از این پماد را روی نیپل بمالید.این ماده باعث ترمیم و التیام سریع زخم، بدون تشکیل دلمه می شود و نیازی به شستشوی سینه قبل از شیردهی نیست.اگر زخم نیپل با این روش ها التیام نیافت،بهتر است به پزشک مراجعه کنید.ممکن است باکتری به این محل رخنه کرده و باعث آماس پستان شده باشد.

آیا این وضعیت بر روی نوزاد تاثیر می گذارد؟
اصولا نوزاد در مورد این وضعیت ناراحت نمی شود.شیردهی ادامه می یابد،اما به صورت دردناک.در ضمن خون موجود در شیر برای نوزاد خطرناک نخواهد بود.مهم ترین نگرانی این است که شیردهی باید با رضایت خاطر و به صورت لذت بخش برای مادر و فرزند صورت بگیرد.
گردآوری: گروه سلامت سیمرغ
منبع:salamatnews.ir
[ ] [ ] [ مانلي ]
درباره وبلاگ

اينجا اطلاعاتي رو كه راجع به بارداري لازمه براي خودمون جمع ميكنيم
امکانات وب